Biz imzaları yox, əsərləri dərc edirik...

Azadlığı pis tələffüz etmişəm – Şəhram Şeydayinin şeirləri
1171
25 Sentyabr 2018, 13:44
 Artkaspi.az Məsiağa Məhəmmədinin tərcüməsində Şəhram Şeydayinin şeirlərini təqdim edir:
 
 2009-cu il noyabrın 23-də tanınmış şair və tərcüməçi Şəhram Şeydayi uzun sürən xəstəlikdən sonra 42 yaşında Tehrandakı mənzilində dünyasını dəyişdi. Şəhram Şeydayinin ilk şeirlər toplusu 1995-ci ildə işıq üzü görüb. 2000-ci ildə daha bir şeir kitabı və "Qaçqınları qovurlar” adlı hekayələr toplusu çap olunub. Bu arada tərcüməçilik fəaliyyəti ilə də məşğul olan Şəhram Güney Azərbaycan ədəbiyyatının önəmli nümayəndələrindən biri Saleh Ətayinin "Bəlkə daha deyəmmədim” adlı şeirlər toplusunu fars dilinə tərcümə etmiş və həmin kitab əslən Ərdəbildən olan ünlü tərcüməçi Rza Seyidhüseyninin müqəddiməsi ilə Tehranda nəşr edilmişdir. 2004-cü ildə Şəhram Şeydayinin Orxan Vəlidən etdiyi tərcümələr kitab halında çap olunmuş, ardınca o, başqa bir "qəribçinin” – Məlih Cövdət Andayın seçilmiş şeirlərini də farscaya çevirmişdir. Onun işləri sırasında məşhur Polşa şairəsi, Nobel mükafatçısı Vislava Şimborskadan etdiyi tərcümələr də qeyd olunmalıdır...
 

 
Bu otaqda
 
Qorxuram, torpağın altında yazacağım şeirləri
oxuya bilməyim kiməsə.
Mən tələsirəm
və qəribədir ki, çox rahatam.
Qəbrimin üstünə gəlib
ölümümə inanan kəs
məni özündə öldürüb.
 
 
Gələcək yuxularımı görmüşəm,
sonrakı illərimi yaşamışam
və bu artıqlıq mənə əziyyət verir.
Kaş belə tələsməyəydim,
onda ən azı hamı kimi
sığardım zamana
və birgə olardım dostla, şəhərlə, torpaqla.
Bu qədər qapı döymək əbəsdir,
açmırlar qapıları,
nə bir kəs görür səni
nə də eşidir səsini.
Tələsmişəm
və o qədər getmişəm ki, qabağa
inanmırlar diri olduğuma.
Bu otaqda, torpağın altındayam
və yazıram.
Heç zaman qorxmuram ölümdən,
çünki bir ölü olmayacağıma əminəm.
Necə ola bilər ki, desinlər, hər şey bitib
və qayıda bilməzsən daha.
Bu, mənim üçün hamıya əl verən bir zarafat kimidir
və mən əllərimi gizlədirəm:
adamla zarafat edən həqiqət
tam şübhəli bir şey.
Mən ölümü həyata gətirmişəm
və ondan çıxarmışam.
Və qəribədir ki, hər gecə bayıra çıxıb
qəbir daşıma təzə bir şeir yazıram,
sonra yenidən yatıram.
Və gündüzlər sizin aranızda:
evdə anamla,
işdə həmkarlarımla
olmağıma heyrət edirəm.
 

 
Uşaqlığımın qapısı açıq qalıb.
Və zaman məni itirə bilmədiyi üçün
iyirmi yeddi yaşlı gəncliyimdən çıxıb.
Uşaqlığım iyirmi yeddi yaşlı mənlə söhbət edir:
 "Bu gün ilk dəfə məktəbə getdim".
İyirmi yeddi yaşlı mən onun parıldayan gözlərindən öpür:
 Pərəstiş edirəm evdən məktəbə gedən yola.
Uşaqlığım iyirmi yeddi yaşının şəkillərinə baxır
və bilmirəm, nə anlayırsa,
bir neçə gecə dalbadal
yuxuda qışqırıb ağlayır.
Gərək onu qoymayaydım yazdığım uzun hekayəni oxusun,
gərək onu qoymayaydım gələcək şəkillərinə baxsın.
Mən tələsirəm,
istər keçmişdə, istər gələcəkdə.
 
Sinə daşım titrəyir,
yəqin
bir şeir yazmışam yenə.
 
1995-ci il
 
Zindanda məhəbbət
 
Ağacların başına fırlanıb qışqırıram:
Mənim üçün dua edin,
mənim üçün dua edin
ki, bu dərddən...
 Hamını sənin surətində görürəm
küçədə,
yuxuda,
o ağ örpəkdə.
 
"Lütfən, ayağa durun!”
Anlayıram ki, məhkəmədəyəm.
"Havaya!”
Anlayıram ki, zindandayam.
 
Kamera yoldaşımdan təqsirini soruşuram,
əsəbi halda deyir:
"Azadlığı pis tələffüz etmişəm,
pis!”
Divarlar çığırır,
dəmir millər bağırır:
"Siz hamınız
azadlığı
pis tələffüz etmisiniz,
pis
...
- düz deyirlər -

 
 
Yalnız həyətdəki ağaclara inanıram,
hava udmağa çıxanda
qaçıb onları qucaqlayıram,
ağlaya-ağlaya:
"Mənim üçün dua edin,
mənim üçün dua edin".
...
 
Əzizim!
Zindanda məhəbbət
məşəqqətdir.
 
1994-cü il
 
♦ ♦ ♦
 
Özün də bilmədən danışmısan,
özün də bilmədən yaşamısan,
özün də bilmədən ölmüsən.
 
Saatı soruş, kömək edər bu sənə,
Havadan danış, kömək edər bu sənə,
ananın adını yadına sal,
kiminsə şəklini və qiyafəsini.
 
Tez ol! Xırda bir şeydən başla,
Məsələn, rənglər, məsələn, sarı rəng,
Yaşıl, bir neçə ağacın adı,
Olmayan beynini işə sal,
Fəsilləri, məsələn, qar.
Tez ol, tez,
varlığın üçün bir şey tap, göz gəzdir ətrafa,
bəlkə qalan şeylər yadına düşə.
Tez ol! Yoxsa
doğrudan
ölümünə
öyrəşərsən.